Tại hội nghị Hợp tác Lao động giữa Việt Nam và Hàn Quốc diễn ra hôm qua (10/8) nhiều ý kiến cho rằng cần có giải pháp đặc thù, quyết liệt mau chóng giải quyết tình trạng trên để không ảnh hưởng đến xuất khẩu lao động của cả nước.

Chật vật tìm việc làm

Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐ-TB-XH) trong 2 năm gần đây, bên cạnh những kết quả đã đạt được, tình hình lao động Việt Nam làm việc tại Hàn Quốc xuất hiện nhiều vấn đề cần quan tâm. Đặc biệt là vấn nạn lao động Việt Nam đã hết hạn hợp đồng, không về nước mà tiếp tục ở lại làm việc và cư trú bất hợp pháp. Việc lao động Việt Nam hay yêu cầu chuyển đổi nơi làm việc với những lý do không chính đáng cũng gây khó khăn cho các cơ quan quản lý của Hàn Quốc…

Thống kê chưa đầy đủ hiện có gần 11.000 lao động Việt đang cư trú bất hợp pháp tại Hàn Quốc. Số lao động này hầu hết đến từ Hà Nội các tỉnh Thái Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Nam Định, Thái Nguyên… Từ đây, nhiều ý kiến lo ngại nếu những địa phương trên không có biện pháp quyết liệt sẽ làm ảnh hưởng đến tình hình xuất khẩu lao động của cả nước.

Từ thực tế trên, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân yêu cầu Bộ LĐ-TB-XH cần phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tiếp tục cải tiến, tăng cường bồi dưỡng kiến thức cần thiết cho người lao động trước khi đi làm việc ở Hàn Quốc; nghiên cứu, ban hành các chính sách ràng buộc trách nhiệm của người lao động và gia đình họ cam kết thực hiện đúng các quy định của pháp luật hai nước; chính sách hỗ trợ việc làm cho số lao động hết hạn hợp đồng về nước. Mặt khác Bộ LĐ-TB-XH cũng cần làm việc với các cơ quan chức năng của Hàn Quốc, bổ sung một số quy định, chính sách phù hợp, tạo điều kiện cho những người đang ở lại bất hợp pháp được về nước thuận lợi…

Theo Phó Thủ tướng, cần cố gắng giải quyết những trường hợp bỏ trốn bằng biện pháp kinh tế mà không sử dụng các biện pháp cưỡng bức hành chính. “Có thể không thế chân khi đi, nhưng quá trình làm việc tại Hàn Quốc, lao động gửi tiền về nước có thể giữ một phần ở ngân hàng. Ví dụ năm cuối cùng giữ 15% tiền lương chuyển vào ngân hàng. Khi người lao động về nước sẽ nhận đủ cả gốc lẫn lãi”, Phó Thủ tướng gợi ý.

42% lao động khó tìm được việc

Theo các chuyên gia, không chỉ vì thu nhập cao hơn, nguyên nhân khiến tình trạng gia tăng lao động bỏ trốn cư trú bất hợp pháp sau khi đã hết hạn còn do bởi sau khi về nước lao động khó tìm được việc làm phù hợp.

Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng lao động đi làm việc có thời hạn theo hợp đồng  đã trở về Việt Nam, do Viện Khoa học lao động và xã hội (Bộ LĐ-TB-XH) thực hiện mới đây, cho thấy gần 42% lao động sau khi về nước khó tìm việc. Nguyên nhân cơ bản là do thiếu thông tin về việc làm và thị trường lao động. Ngoài ra, còn một số nguyên nhân khác như thiếu vốn và kiến thức làm ăn, cũng như trình độ thấp là những rào cản để họ tìm hay tạo được một việc làm phù hợp. Người lao động còn gặp khó khăn trong hòa nhập thị trường lao động sau khi về nước. Khi được hỏi phần lớn người lao động vẫn cho rằng khó khăn để tìm hoặc có được việc làm, đặc biệt là những công việc có thể phát huy được kiến thức, kỹ năng mà họ thu nhận được trong quá trình làm việc ở nước ngoài.

Không kể tới những thị trường khác, tình trạng lao động trẻ (từ 18-20 tuổi) về nước đúng hạn từ những thị trường như Nhật Bản và Hàn Quốc cũng không có tích lũy mà nguyên nhân quan trọng hơn cả là chưa có ý thức tiết kiệm trong quá trình sống, làm việc ở nước ngoài. Chưa kể, sau khi trở về nước, đại bộ phận lao động được phỏng vấn cho biết, thu nhập vẫn thấp so với mặt bằng xã hội chung hiện nay (chủ yếu từ 1-3 triệu đồng/tháng) và có đến 17,6% người lao động có mức thu nhập bình quân tháng thấp hơn mức tiền lương tối thiểu và 20,6% có mức thu nhập cận mức tiền lương tối thiểu.

Tuyết Trịnh