Tâm lý tuổi chập chững là bộ sách khá nổi tiếng ở một số diễn đàn nuôi dạy trẻ và Bộ sách này gồm 2 tập và tác giả là Tiến sĩ Christopher Green.

Cũng như các tài liệu khác, bộ sách viết và chia sẻ nhiều kinh nghiệm về tâm lý trẻ mẫu giáo, nhưng có một điều là cách nhìn nhận vấn đề ở một góc độ rất "đời thường", thực tiễn, gần gũi. Vì vậy, bạn có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh nhóc con nhà mình trong từng dòng chữ.

Để giới thiệu đến độc giả, Eva xin chọn lọc và trích đăng những phần hay nhất trong cuốn sách.

Phần 2: Nguyên nhân khiến trẻ không ngoan

“Ôi sao lại là tôi?”, bạn rên rỉ và tay ôm đầu vì con thình lình làm quấy trong siêu thị đông người. “Mình thương yêu nó, mình lo cho nó từng miếng ăn giấc ngủ vậy mà nó vẫn cứ hành hạ mình vì những cái trò đáng ghét của nó!”.

Khi cái đầu mệt nhọc của bạn mệt hơn, bạn rất dễ tin rằng con bạn là kẻ thù của bạn, sẵn sàng trừng phạt bạn bằng những hành động xuẩn ngốc. Nhưng tôi có thể đảm bảo với bạn là không phải như thế. Đó chỉ là một cậu hoặc cô bé đang ở tuổi chập chững có những hành vi điển hình và kém ý thức của tuổi này.

Sự ganh tị và cạnh tranh: Trẻ nhỏ không hiểu nhiều về giá trị của sự chia sẻ và quan tâm đến suy nghĩ của người khác. Chúng muốn mình là ngôi sao, bất kỳ khi nào và vì sao không được giữ vai trò này, trẻ sẽ rất bực tức. Trẻ con cư xử rất khác nhau. Một số em hiểu được và có thái độ khả ái nhưng đa số ích kỷ và ghét người chiếm chỗ của chúng. Sự ganh tị và cạnh tranh có thể gây nhiều phiền toái cho bố mẹ và gây nên những tình huống không thể nào lường trước được.

: Em bé mới sinh thường gây tâm trạng bối rối cho trẻ tuổi đi chập chững. Ngược lại, trẻ cũng thích có em bé để chơi đùa nhưng thay đổi đột ngột làm cho trẻ cảm thấy ít được quan tâm và dễ làm cho trẻ trở nên ganh tị và hiếu chiến. Bé mới sinh và anh/chị mình thường dễ dàng hòa hợp nhưng nếu bố mẹ không nhạy cảm và quá quan tâm đến em bé thì sẽ gây ra vấn đề.

Trẻ tuổi chập chững luôn mong muốn mình là rốn của vũ trụ. Một phút lơ là, thiếu quan tâm của mẹ có thể khiến trẻ khóc lóc, khó chịu (ảnh minh họa).

Một nguy cơ khác là trẻ phát hiện ra rằng nếu nó chọc em thì mẹ sẽ nổi giận. Vì vậy, trẻ véo, kéo hoặc đụng vào em để được mẹ chú ý đến, dù mẹ có giận dữ. Hành động này có thể là vũ khí nguy hiểm của trẻ ở tuổi đi chập chững. Cũng có khi trẻ bị căng thẳng vì bạn bè đến thăm em bé mới sinh và vô tình không để ý gì đến đứa trẻ lớn là nó. Hoặc bà mẹ cứ mải lo cho em bé yêu mới chào đời, thay tã, cho bé bú, ôm ấp nựng nịu mà quên rằng có một đứa con nho nhỏ khác cũng đang cần mẹ nó quan tâm đến.

Sự ganh đua giữa chị/anh em: Những người mới có một đứa con không biết cuộc sống sẽ thay đổi thế nào nếu có hai đứa con. Hai đứa con bạn sẽ làm bạn tốt nhất của nhau nhưng cũng là địch thủ dữ dội nhất của nhau. Khi ở một mình mỗi đứa sẽ rất ngoan nhưng khi giành nhau cái gì thì cả hai sẽ cư xử rất tệ.

Đứa nhỏ ghét nhất không được làm những điều đứa lớn được làm. Chúng cảm thấy chúng bị tước đi những đặc quyền nào đó. Chúng giành nhau để được bố mẹ quan tâm nhiều hơn và phản đổi khi cho rằng mình nhận được ít sự chăm sóc của bố mẹ dù dưới hình thức là sự âu yếm hoặc là phần bánh được chia. Đứa lớn chế giễu đứa nhỏ và đứa nhỏ quật lại. Đây là cái mà chúng ta gọi là sự ganh đua giữa chị/anh em và những cái này chẳng thấm gì so với những hành vi tệ hơn của trẻ. Tình trạng này rất phổ biển ở tuổi đi chập chững và có thể còn kéo dài đến khi chúng lập gia đình và ra sống riêng.

Những người lớn xen vào giữa chừng: Khi bạn đi mua sắm với trẻ con thì chúng ghét nhất khi thấy bạn dừng lại tán gẫu với bạn bè. Chúng văn vẹo, bỏ chạy hoặc bảo bạn rằng đã đến lúc phải chơi tiếp với chúng.

Còn khi đang dông dài trên điện thoại thì đừng trách con bạn làm những việc ngu ngốc. Không cần hành động trước mặt bạn, nhưng phải gây những tiếng động sao cho cứ hai phút bạn phải đến xem chuyện gì đang xảy ra.

Khi bố đi làm về, hai người không thể nói chuyện công việc hoặc trao đổi những thông tin quan trọng. Mọi cái phải dành lại cho đến lúc trẻ đã đi ngủ. Ngay cả việc ôm hôn nhau cũng khó vì đứa trẻ sẽ nhảy vào giữa dành phần của nó.

Một người bạn đến chơi và muốn có một buổi nói chuyện sâu sắc và có ý nghĩa có thể phải ra về trong sự thất vọng. Trẻ con sẽ xem việc này không công bằng và sẽ nhảy lên nhảy xuống giữa hai người, đòi dẫn đi tiêu, đi tiểu hoặc leo trèo khắp nơi nhằm đảm bảo rằng câu chuyện của các bạn không thể liền mạch được.

Giải pháp là nên nhạy cảm, sắp xếp cho hợp lý và nói chuyện ngắn gọn với những người lớn khác khi có trẻ con tuổi này bên cạnh.

Ganh tỵ với trẻ con khác: Trẻ con tuổi chập chững thường thích chơi với những đứa trẻ khác nhỏ tuổi hơn mình nhưng không chịu chia sẻ đồ chơi và không cho bố mẹ mình nựng em.

Chẳng hạn một đứa trẻ được mẹ nó đưa đến chơi và làm quấy, đứa trẻ con bạn sẽ lập tức chọc ghẹo con mèo, thật kỳ diệu trẻ được mẹ mình quan tâm đến ngay. Những người mẹ làm nghề trông trẻ còn phát hiện ra rằng con họ ghen tỵ đến nỗi họ không thể chăm sóc được con của những người khác.

Chỉ có thời gian chữa lành căn bệnh này. Sáu tháng sau biết đâu con bạn sẽ khác hẳn. Nhiều đứa trẻ đi chập chững không bao giờ cho đứa trẻ khác chạm vào đồ chơi của chúng. Đây là phản ứng bình thường vào tuổi này chứ đừng vội kết luận là bạn đã sinh ra một đứa trẻ để sau này sẽ trở thành một con người nhỏ mọn và ích kỷ.

Nên khuyến khích trẻ con chia sẻ nhưng đừng có làm lớn chuyện về việc này. Một năm sau việc này có thể sẽ thành dĩ vãng.

Sự bực bội: Trẻ đi chập chững thường thắc mắc về khả năng của chúng và khi mọi việc không theo ý mình, trẻ có thể hết sức bực bội.

Đứa trẻ 15 tháng xúc đầy muỗng thức ăn như phải đưa muỗng đi loanh quanh chứ không đút ngay vào miệng được. Một đứa trẻ 2 tuổi rưỡi vừa ghép xong hình toà nhà thì có đổ ùm xuống. Và một em rất hiếu chiến bị mắc hai chân vào một ống quần không làm sao lấy ra được. Làm đứa trẻ tuổi này cũng khổ lắm chứ!.

Làm bố mẹ chúng ta nên hiểu một số thái độ giận dữ hoặc cáu gắt là do trẻ cảm thấy khó chịu chứ không phải trẻ có hành vi xấu. Nếu đứa trẻ đi chập chững con bạn muốn khẳng định khả năng của mình thì lúc đó bạn nên khuyến khích và âu yếm trẻ chứ không phải la rầy nó.

Sợ xa cách: Trẻ đi chập chững luôn muốn ở gần bố mẹ và rất khó chịu khi phải xa cha mẹ. Đây là giai đoạn phát triển bình thường chứ không phải là dấu hiệu bệnh hoạn gì. Bắt đầu từ lúc 7 tháng tuổi là trẻ đã có cmả giác lo sợ bố mẹ không ở bên cạnh trẻ em và trẻ thường lo sợ nhiều nhất sau khi được một tuổi và cho đến khi gần được 3 tuổi thì giảm dần. Điều này giải thích tại sao nhiều trẻ không chịu được người giữ trẻ hoặc đi nhà trẻ. Không phải chúng hư hỏng khi muốn lúc nào cũng có bạn bên cạnh chúng chỉ muốn cho bạn thấy bạn là quan trọng nhất đối với chúng và chúng thích ở bên cạnh bạn nhất.

Có thể khắc phục từng bước bằng cách tỏ ra dịu dàng với trẻ, đừng la rầy và phạt trẻ. Nhiều người cho rằng trẻ con thường thức giấc vào nửa đêm là vì chúng có cảm giác lo sợ bị bỏ rơi. Quan điểm của trẻ rất đơn giản là chúng yêu bố mẹ và không cần biết lúc đó đang là ngày hay đêm, chúng sẽ muốn kiểm tra xem bố mẹ có ở bên cạnh chúng không và nếu có thì phải nựng chúng một cái. Điều này rất dễ thương và lành mạnh trừ khi chúng nổi hứng muốn bạn chơi đùa với chúng khi bạn đang ăn dở bữa cơm.

Lo sợ phải xa bố mẹ là một khái niệm lý thuyết thú vị nhưng trong cuộc sống thì một mối quan hệ tốt đẹp vẫn quan trọng hơn.

Bệnh và cảm thấy khó chịu: Khi trẻ con bệnh, mọc răng hoặc sốt, không nên buộc con phải cư xử tốt. Chúng cảm thấy khó chịu bực bội nên chúng thường làm ầm ĩ và dễ hờn khi có những điều bất như ý nho nhỏ. Vào những thơì gian không thể tránh khỏi đó chúng ra nên chấp nhận và buông lỏng nề nếp một chút rồi sẽ lập lại kỷ cương khi lành bệnh. Ngay cả những khi gia đình có xáo trộn, sinh hoạt bị đảo lộn thì cũng dễ gây ra những hành vi không tốt nơi trẻ. Bố mẹ bắt đầu khi làm lại, chuyển nhà, sinh em bé, gia đình có người bệnh hoặc có tang, có người đến thăm, thức khuya, đi du lịch và có xung đột.

Tất cả những biến cố này đều có thể gây nên sự khó chịu nơi trẻ. Nếu có những thay đổi và biến cố bất thường trên, nên chấp nhận nếu trẻ có quấy phá một chút và xử lý những nguyên nhân gây ra việc này hơn là cứ áp đặt kỷ luật lên trẻ.

Mời bạn đón đọc bài viết: Cách trị trẻ chập chững ương bướng, vào 5h00 ngày 13/8.