Vấn nạn tự tử ở trẻ vị thành niên, thanh niên:
”Khoanh vùng” trẻ dễ quyên sinh
>
|
|
|
Khi thấy con cái, bạn bè nói về việc mình là gánh nặng hoặc nỗi xấu hổ của người khác, hãy cảnh giác! Ảnh chỉ có tính chất minh họa. |
Yên chí vì con chăm ngoan, học giỏi, không giao du với bạn bè hư, không ít cha mẹ đã bàng hoàng, đau đớn khi con mình tìm đến cái chết chỉ vì một cú sốc tinh thần “nhỏ nhặt, không đâu”... Liệu con bạn nằm trong nhóm “nguy cơ” và bạn sẽ “nhận diện” dấu hiệu con bạn có ý định tự tử như thế nào?
Không lơ là với trẻ ngoan
Đầu năm 2012, sự kiện 3 em nữ sinh Trường THCS Phan Chu Trinh, huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông cùng rủ nhau tự tử đã làm rúng động dư luận. Nguyên nhân được cho là vì các em quá lo sợ trước việc làm mất sổ đầu bài sẽ bị cô giáo trách mắng. Sự ra đi nghiệt ngã của các em làm bố mẹ, những người xung quanh bàng hoàng bởi đây đều là những nữ sinh ngoan hiền, học giỏi.
“Không phải cứ thấy con mình chăm ngoan, học giỏi là bố mẹ hoàn toàn yên tâm việc con mình sẽ không bao giờ có ý định tự tử” – bà Nguyễn Vân Anh, người sáng lập Trung tâm phòng chống khủng hoảng tâm lý (PCP) chia sẻ.
Theo các chuyên gia tâm lý, một người có ý định tự tử hay không, phụ thuộc vào hai yếu tố “nguy cơ” và “bảo vệ”. Những người tự tử thường có nhiều yếu tố nguy cơ và ít các yếu tố bảo vệ. Có những em học giỏi, ngoan ngoãn, bố mẹ quan tâm hết mực - nghĩa là có nhiều yếu tố “bảo vệ” - điều này chưa khẳng định được các em không có nguy cơ tự tử. Chỉ cần gặp một yếu tố “nguy cơ” như kết quả thi đại học không như mong đợi, bạn bè cô lập, tình yêu đơn phương không được đáp trả... trong khi khả năng đương đầu với cú sốc lại kém, hoạt động, giao tiếp xã hội không nhiều, ít bộc lộ bản thân thì rất dễ đẩy các em đến suy nghĩ, ý định tiêu cực và hành vi tự tử. Ngược lại, có những em học hành trung bình, giao du với một vài đối tượng “hư”, bố mẹ mải miết kiếm tiền, sao nhãng con cái..., có thể các em nằm trong nhóm có nhiều “nguy cơ” nhưng không có nghĩa là tất cả các em sẽ có nguy cơ tự tử, bởi các em vẫn có một yếu tố bảo vệ như khả năng, kinh nghiệm đương đầu với các vấn đề khó khăn.
Trẻ tự tử liên quan đến “tạng thần kinh”
|
Vì đâu tự tử tập thể?
Theo TS Kim Quý, tự tử tập thể của trẻ vị thành niên, thanh niên thường diễn ra dưới hình thức lây lan. Thường đó là một nhóm chơi thân với nhau. Dù chỉ có một người trong nhóm bức xúc muốn tự tử thôi, nhưng vì độ tuổi này bạn bè là số 1, hoạt động chủ đạo là giao lưu bạn bè theo lẽ “sống chết có nhau”, sợ bạn chê cười là “bỏ mặc bạn”, nên các em có suy nghĩ: bạn mình mà chết thì mình cũng (nên) “đi” theo. |
Một nghiên cứu nhỏ tại BV Nhi Đồng 1 (TP HCM) cho thấy: Trẻ từ 14-15 tuổi tự tử chiếm 65,8%. Gần 88% trường hợp tự tử do những xung đột trong gia đình. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu, khảo sát nào về tự tử trong thanh, thiếu niên cho thấy tỷ lệ các em tự tử là học sinh khá, giỏi, ngoan ngoãn tự tử cao hay thấp hơn số các em chưa ngoan, chưa giỏi. Nhưng theo kinh nghiệm của TS. Nguyễn Thị Kim Quý, cố vấn tâm lý cao cấp của Đường dây tư vấn và hỗ trợ trẻ em 18001567 (Bộ LĐ,TB&XH), thường những em có ý định tự tử có thần kinh yếu, nhân cách hướng nội, khí chất ưu tư, đa sầu, nhạy cảm. Bổ sung điều này, theo bà Vân Anh, vấn đề “tạng thần kinh” cũng có liên quan. Đó là những em có “thần kinh nghệ sĩ”, đôi khi không vì một lý do gì cũng có thể có suy nghĩ về tự tử và thực hiện hành động khi có yếu tố “nguy cơ” từ môi trường như có phương tiện sát thương, đứng ở trên tầng cao...
Theo các chuyên gia tâm lý, ngoài những thông điệp mà trẻ trước khi tự tử hay phát đi như số báo 110 (ra ngày 12/9) chúng tôi đã nói, trẻ còn có các hành động khác lạ như: Đe dọa làm đau bản thân; lo lắng hoặc nổi giận, tìm cách trả thù; thể hiện cuộc sống đang không có mục đích; cảm thấy cô đơn hoặc bị cô lập; nói về việc cảm thấy mình là gánh nặng hoặc là nỗi xấu hổ của người khác; thể hiện sự tuyệt vọng, nỗi đau, cảm giác bị mắc kẹt, không có lối thoát; thay đổi các thói quen sinh hoạt bình thường: Ví dụ như tăng thời gian ngủ, tăng việc dùng thuốc, uống rượu, ma túy; rút lui, tự cô lập khỏi gia đình, bạn bè và cộng đồng. “Đặc biệt, cảm xúc các em biến đổi liên tục trong những ngày gần ra đi. Có em coi đó là thời gian ngắn để mình làm hết những việc cần làm, sắp xếp cho sự ra đi của mình như cho đi các đồ vật, tài sản của mình…” – chuyên gia tâm lý Thu Hiền, Công ty Cổ phần tham vấn nghiên cứu và tâm lý học cuộc sống (Shase) cảnh báo.
Thu Nguyên
